CHANGE COLOR
  • Default color
  • Brown color
  • Green color
  • Blue color
  • Red color
CHANGE LAYOUT
  • leftlayout
  • rightlayout
SET FONT SIZE
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Change COLOR/LAYOUT/FONT

Câu Lạc Bộ TÌNH NGHỆ SĨ

TRANG CHÍNH Văn Học Văn Biên Khảo Nhớ Mẹ qua thi ca Việt Nam

Nhớ Mẹ qua thi ca Việt Nam

E-mail Print
User Rating: / 6
PoorBest 

altTừ cổ chí kim từ đông sang tây khi nói đến người mẹ, tất cả mọi người ai ai cũng đều kính-trọng, mến yêu rồi nhớ nhung chất-ngất dù lúc ấy ta đang ở nơi chân biển hay góc trời, nơi rừng thiêng hay đồng nội.
Bởi vì trong suốt thời -gian từ khi mang thai cho đến lúc lâm-bồn, người mẹ đã phải chịu-đựng rất nhiều khổ đau. Nào là mang nặng đi đứng khó- khăn trong mấy tháng trời. Nào là đau đớn quằn-quại trong thời -gian sinh đẻ. Sau khi đứa bé ra chào đời rồi người mẹ bắt đầu phải thức khuya dậy sớm, lắm lúc thức trắng nhiều đêm triền-miên mất ngủ để chăm sóc đứa con .Đã thế, nhiều lúc con cái bị đau ốm, người mẹ luôn luôn nằm thường- trực bên cạnh ,lấy thuốc cho con uống, mong sao con chóng binh-phục. Nếu rủi ro gặp chuyện bất trắc xảy ra  như con thở quá yếu hay bị sốt quá cao đưa đến co giật, người mẹ tái mặt run sợ ,tim như thắt lại ,trong lòng quằn-quại khổ đau. Đến khi con cái bắt đầu chạy nhảy khôn lớn, người mẹ phải tìm cách  sinh-nhai,nuôi con ăn học. Thế rồi để có đủ tiền nuôi-nấng con cái, người mẹ phải dấn-thân vào đời , dầm mưa dãi nắng, một nằng hai sương,thức khuya dậy sớm, buôn bán tảo-tần, làm lụng vất-vả để kiếm cho đươc đồng tiền bát gạo mà trang-trải trong gia-đình. Lắm lúc người mẹ nhường cơm cho con ăn dù bụng đang đói cồn-cào,nhường áo cho con mặc dù trời đang rét căm-căm. Sự hy-sinh cao cả vô bờ đó khiến lòng người thường xuyên xúc-động. Thương nhớ triền-miên , chạnh lòng nhớ mẹ, nhạc-sĩ Y-Vân đã rung động con tim mà sáng-tác nên bản nhạc ''Lòng mẹ'' với nội -dung và giai-điệu thật tuyêt vời : '' Lòng mẹ bao la như biển Thái-bình dạt-dào. Tình mẹ tha-thiết như dòng suối hiền ngọt ngào. Tiếng ru bên thềm trăng tà soi bóng mẹ yêu ..''. Vì biết lòng mẹ bao la như biển cả, tình mẹ chan-chứa tình thương vô biên nên nhà văn Pháp nổi tiếnglà Anatone  France  đã không ngần- ngại hạ bút viết :  '' Trong thiên-nhiên có rất nhiều cái đẹp , nhưng cái đẹp cao quý nhất là trái tim người mẹ''( Il y a bien des merveilleuses dans la nature, mais la plus précieuse, c'est le Coeur d'une mère''.

Trước sự hy-sinh cao cả vô bờ bến của người mẹ như vậy nên tất cả mọi người con ai ai cũng thương nhớ mẹ mình và luôn luôn mong ước được  trả hiếu cho mẹ dù mẹ mình còn sống hay đã qua đời. Vì vậy trong Kinh Điạ-Tạng của Phật-giáo , chữ hiếu được bàn luận và giải-thích rất cặn-kẻ vì đây là một trong những đạo làm người rất quan-trọng của con cái đối với cha mẹ.
 Thế nên hằng năm, cứ đến ngày ''Tự-Tứ'', các vị chân tu thường thuyết giảng cho các Phật-tử nghe về hạnh hiếu của Tôn-Giả Mục Kiều-Liên : cứu mẹ đang thống khổ ở địa-ngục hay hạnh hiếu của Tôn-Giả Xá- Lợi- Phất đã tìm mọi  cách đọc thuyết-pháp độ mẹ ra khỏi tà- kiến của ngoại đạo, đắc pháp nhãn thanh-tịnh trước khi Tôn-Giả nhập niết-bàn.
Ai cũng biết rằng ở bên Trung-Quốc tự ngàn xưa , có 24 nhân-vật rất có hiếu đối với cha mẹ đã vang dậy như sóng cồn một thời vang bóng  trong tập '' Nhị Thâp Tứ hiếu'': nhiềungười con trong lúc mùa hè oi-bức, đã cởi trần nằm ngủ lúc đêm về đểvcho muỗi bay đến cắn vào thân-thể mình ngõ hầu khỏi cắn vào thân-thể của mẹ, hay có người nằm trên băng tuyết giá lạnh suốt mùa đông chờ tuyết tan để bắt cá về nấu cháo cho mẹ già ăn.
Để đi vào đề tài, chúng ta hãy ghi lại đây những vần thơ của các thi-nhân đã xúc-động mà sáng- tác nên những lời thơ bất-hủ khi nhớ đến mẹ già .
Nhiều nhà thơ đã khóc thương nhớ mẹ lúc mẹ còn sống, nhưng hầu hết các thi-nhân nhớ thương khóc mẹ khi mẹ đã qua đời.
Ta hãy nghe một số bài thơ nhớ mẹ của vài thi-nhân đã sáng tác khi mẹ còn sống.
Trước hết, mấy vần thơ tứ-tuyệt qua bài ''Bóng mẹ chiều thu'' của thi-sĩ Cung-Trầm -Tưởng trong thi-tập ''LờI viết hai tay'' khi đọc lên khiến ta nhớ đến người mẹ già đang vất-vả trong buổi chợ chiều của cuộc đời và ngong-ngóng mỏi mắt chờ trông con trở lại quê nhà sau những tháng ngày tù tội:

'' Mẹ là mẹ chú em nào hình-sự
Dáng lưng gù làm nhớ tới mẹ tôi
Mẹ nẽo xa mưa nắng ắt bồi-hồi
Ai đỡ mẹ đi nghiêng sầu goá bụa

Mưa gió quất lưng tre còng vất-vả
Vóc mai kia na ná nét hao mòn
Của mẹ ruột quằn đau cho tiếng khóc
đến cuối đời lại chong bóng chờ con ''
                           Cung trầm-Tưởng
               (Trong ''Lời viết hai tay'' )

Cho dù ở trong ngục-tù hay ở quê người đất khách , cho dù ở trên rừng sâu hay góc bề chân trời, ai ai cũng triền-miên nhớ mẹ mỗi lần vọng về quê cũ sau luỹ tre xanh .Ta hãy nghe mấy vần thơ lục-bát sau đây của nhà thơ Hạ Ái-Khanh khi nhà thơ nhớ mẹ đang lom-khom chống gậy chờ con ở quê nhà:

''mỗi lần nhìn khói lam chiều
Nhớ về quê mẹ hắt-hiu nỗi buồn
Mẹ già nước mắt trào tuôn
Lom-khom chống gậy bên đường chờ con
Bâng-khuâng mẹ nhớ mỏi mòn
Bao mùa lá rụng héo hon thân gầy.''
                              Hạ Ái-Khanh
       (Bài ''Thương mẹ'' trong thi-phẩm ''Ngậm-ngùi''

Nhiều người quá nhớ mẹ, thương mẹ, lâu ngày chưa về thăm lại mẹ được vì nghìn trùng xa cách, ở tận đất khách quê người, khiến lắm lúc nằm mơ thấy mẹ để rồi ở xứ đất lạ nghe lòng hắt- hiu sầu nhớ muôn đời. Ta hãy nghe nhà thơ Thái-tú Hạp dệt mấy vần thơ nhớ mẹ qua những câu thơ ngũ-ngôn thật dễ thương và nhẹ-nhàng;

' ' Đêm hoài mơ thấy mẹ
Thắp nến soi hồn đau
Đời con chiều quạnh-quẻ
Đất lạ hắt- hiu sầu''
          Thái tú Hạp
      (Trong thi-tập '' Hạt bụi nào bay qua'')

Tuy-nhiên có nhiềungười thương mẹ, nhớ mẹ lúc mẹ đang còn sống. Nhưng vì cuộc sống của mẹ hằng ngày luôn luôn làm việc thiện và trọn đời mẹ đã tỏ ra thương ngườI, hy-sinh cho tha-nhân và quyết sống môt cuộc sống đầy lòng nhân-ái, từ-bi. Vì Thế, người con nguyện sẽ xuống tóc giữ lời quy-y. Nếu một mai mẹ qua đời . Mấy vần thơ lục bát sau đây của nhà thơ Việt -Hải cho ta thấy rõ được những điều nói trên

'' Nếu mai mẹ sẽ qua đời
Con xin xuống tóc giữ lời quy-y
Mẹ tôi trọn kiếp từ-bi
Con quỳ lạy mẹ ra đi yên lòng''
                          Việt-Hải
             (Trong bài''Nhớ mẹ'')

Tuy-nhiên cho dù nghìn trùng xa cách, cho dù đường về quê mẹ xa tít mù khơi , nhưng vì quá nhớ mẹ già ở miŠn quê xa vắng và cũng vì lâu lắm rồi chưa thấy lại dung-nhan của người mẹ  thân- yêu, nên người con quyếtchí trở về thăm mẹ giữa một mùa xuân. Vì hoàn-cảnh của cuộc sống phải ở đất khách quê người quá lâu nên khi trở lại quê nhà thăm mẹ , thì mẹ đã quá già khiến mắt đã mờ ,tai đã lãng  vì ngũ-giác của mẹ giảm sút đi  nhiều.Ta hãy nghe nhà thơ Mạc phương -Đình  dệt mấy vần thơ nhớ mẹ trong bài '' Xuân về thăm mẹ'':

''Em ra đứng hiên nhà chờ đợi
Nụ cười vui se chút lạnh sang mùa
Mẹ còn sống nhưng giảm nhiềutrí nhớ
Tấm thân gầy còm cõi tuổi già nua
Những lúc tĩnh mẹ buồn cười rồi hỏi
Các con đâu sao đi mãi không về

Đến bên mẹ nắm bàn tay gầy guộc
Gọi mẹ ơi, nhưng mẹ chẳng còn nghe
Tuổi chín bốn mắt mẹ mờ tai lãngc
Sống hiền lành đôi lúc tỉnh lúc mê ''
            (Trong tác-phẩm ''Lời ru của mẹ'')

Nhưng đớn đau quằn-quại nhất là lúc nhớ mẹ từng giờ, từng phút, từng giây,muốn về thăm mẹ ngay nhưng không thể nào được bởi vì, con đang bị đoạ- đày  trong ngục-tù ở trên rừng thiêng nước độc.Ta hãy nghe bài thơ thất-ngôn tứ-tuyệt cổ- phong sau sau đây của thi-sĩ Trương thúc Cổn mới thấy tình mẫu-tử là một trong những tình thiêng-liêng nhất của con người :

'' Con biết ngày nay mẹ khổ nhiều
Những ngày quạnh- quẻ vắng con yêu
Bâng-khuâng mẹ nhớ con ngàn dặm
Tưạ cửa mắt mờ gió hắt-hiu

Mẹ ơi, có thấu nổi lòng con
Nhớ mẹ lòng con hoá mỏi mòn
Con cố tìm trong tình mẫu -tử
Những lời an-ủi trái tim con

Nhớ túp lều tranh dưới khói mờ
Bên đường khóm trúc gió phất-phơ
Tim con ray-rứt đời phiêu-bạt
Nhớ mẹ lòng con hoá vẫn-vơ

Những lời vàng ngọc mẹ khuyên con
Nước đó nhà đây mãi vẫn còn
Đại-nghĩa luôn luôn cùng nghĩa-vụ
Dãi dầu sương gió chút lòng son

Chân mãi bước lên miệng vẫn cười
Con đầy hy vọng cuộc đời tươi
Mong sao nhớ lấy lời khuyên mẹ
Quên hết đau thương của cuộc đời..
                          Trương thúc Cổn
                        (Trong bài ''Nhớ mẹ'')

Sau khi đã đề-cập một số bài thơ nhớ mẹ của một vài thi-nhân đã sáng-tác khi mẹ còn sống,giờ đây ta hãy nói lên những vần thơ bất-hủ về nhớ mẹ khi mẹ đã qua đời.
Ai cũng biết rằng sau ngày 30-4-75, tất cả các chiến sĩ thuộc QLVNCH đều bị bắt bỏ tù trên rừng thiêng nước độc. nhiềungười bị hành-xác trong một thời gian quá lâu dài mới được trả tự-do nên khi trở lại quê nhà thì thấy mái tranh vẫn còn đó, cây soan bên thềm cũ vẫn còn đây nhưng cũng đã tàn phai  theo năm tháng,còn mẹ già thì đã vĩnh-biệt trần gian không một lời trăn-trối, chỉ thấy một ngôi mộ nằm bên đường hoang vắng giữa chiều quê. Ta hãy nghe nhà thơ Hạ Ái-Khanh  dệt mấy vần thơ sầu-thảm đó qua bài
'' Ngày về ''để tặng cho một người bạn sau muời ba năm ở tù trở lại quê nhà:

'' Mười ba năm cải-tạo
Ngày về không còn ai
Cây soan bên thềm cũ
Bây giờ cũng tàn phai

Mái nhà tranh còn đấy
Vẫn nghiêng -nghiêng thưở nào
Trong nhà sao vằng- lặng
Không một bóng người vào

Mẹ già chờ lâu quá
Vẫn không thấy con về
Tháng ngày rưng rưng lŒ
Mẹ mất giưã chiều quê

Bên nấm mồ con khóc
Nhớ thương mẹ nảo-nề
Sao mẹ đành vĩnh-biêt
Mẹ ơi, con đã về !
            Hạ ái-Khanh
(Trong thi-phẩm''Ngậm-ngùi'')

Cũng tương-tự như trên, sau mấy năm trời bị bắt hành-xác trong ngục-tù ở trên rừng, nhà thơ Ngô văn Thọ lúc trở lại quê nhà đã nghẹn-ngào rưng rưng nước mắt khi vừa nghe chị mình nói mẹ đã qua đời từ lâu   . Mãy vần thơ sau đây khi đọc lên  ai ai cũng thấy bùi-ngùi xót xa :

''về Sài-gòn đau xé lòng gặp chị    
Được hung tin mẹ mất đã lâu rồi
Quả đất buồn thoạt muốn vỡ làm đôi
Không gian rộng con nghe chừng ngộp thở''
                                        Ngô văn Thọ
                      (Trong tuy‹n-tập ''Dưới trăng'')  

Có nhiềuthi-nhân khi nghe mẹ mất, tâm-hồn như nghẹn-ngào đau khổ, trong lòng  như quằn-quại đớn đau, nhưng họ không biểu lộ ra bên ngoài mà lại giấu kín tận đáy lòng. Ngược lại, nhiều thi- nhân vì quá nhớ mẹ già cũng như vì quá khổ đau khi mẹ qua đời nên đã oà ra khóc thành tiếng theo bản-năng tự-nhiên vì tình mẫu-tử là một trong những tình thiêng-liêng của con nguời.
Trên bước đường hành-quân trong xã Mỹ-đức, quận Phú-mỹ năm 1950,nhà thơ Hoàng-Duy đã khóc sướt mướt giữa cơn mưa tầm-tả khi quá nhớ người mẹ hiền đã vĩnh biệt cõi đời. Bài thơ ''Mưa rơi'' sau đây của nhà thơ Hoàng-Duy khi đọc lên ai ai cũng cảm thấy thật ai-oán, nảo-nùng:

''Mưa rơi!
  Mưa rơi !
  Má ơi!                               
  Mưa rơi!
  Má ơi !                              
  Rơi rơi  !
  Má đâu ?                          
  Má ơi    ! 
  Hỡi má !                            
  Má ơi!
  Má đi                                
  Mau về
  Thẩn-thờ.. .                      
   Chúng con
   Chúng con                       
   Mong đợi
   Bơ-vơ                               
   Má ơi  !
   Cõi đời                             
   Má ơi !
   Lạnh không!.. .
                      
(Bài''Mưa rơi'', trong thi-tập''Như bóng mây bay'')

Có nhiều nhà thơ vì xa mẹ già quá lâu ngày vẫn chưa về thăm được vì hoàn cảnh cuộc sống, vì nghìn trùng xa cách ở đất khách quê người.đến khi trở lại quê nhà sau mười năm biền biệt thì mẹ già đã an-giấc nghìn thu  khiến nhà thơ quá đau lòng rồi nức-nở trong nắng chiều ngay tại sân ga, nơi mà xưa kia người mẹ đã tiễn đưa dưới cơn mưa tầm-tả, khiến người con nghẹn-ngào không nói nên lời .Bài thơ''Sân ga ngày trở lại'' của nhà thơ Hạ Ái-Khanh sau đây cho ta thấy rõ cảnh biệt ly sao mà buồn quá, để rồi người mẹ và người con sau đó đã vĩnh biệt nghìn đời :

Chín mười năm biền biệt
về thăm lại quê nhà
Sao lòng buồn da-diết
Nắng chiều ngập sân ga

Nhớ xưa cũng nơi nầy
Mẹ già khóc tiễn đưa
Khi còi tàu gào thét
Trời mưa ơi là mưa.

Vẫy tay từ- biệt mẹ
Nước mắt rơi như mưa
Nghẹn-ngào trong tiếng khóc
Ly-biệt nói sao vừa

Nay về thăm quê lại
Nức-nở trong nắng chiều
Mẹ già không còn nữa
Sân tàu cũng buồn thiu.

Hạ Ái-Khanh

Nhiều thi -nhân sau khi mẹ mất đã nhớ lại những tháng năm nằm bên gối mẹ, nhớ những ngày mẹ nở những nụ cười đầy lòng nhân-ái dạt-dào, nhớ những lúc nắng sớm mưa chiều mẹ thương con rồi quá  nuông chiều con khi ru con ngủ , đểrồi dệt mấy vần thơ đầy nhung-nhớ ngậm-ngùi.Ta hãy nghe thi-sĩ Cao Mỵ Nhân sáng-tác mấy vần thơ nảo-nuột sau đây khi nhà thơ bỗngmột chiều nước mắt rưng rưng vì nhớ mẹ đến nghẹn-ngào:

"Mẹ ơi, tất cả đã mờ theo
Nước mắt khi mưa ướt dáng chiều
Mẹ sớm rời xa con,cháu mẹ
Lòng tôi chùng xuống,chợt hoang liêu
Mẹ về tiên cảnh hẳn vui hơn
Chốn ấy hoa-đăng, nhã nhạc buồn
Mỗi lúc dõi theo vầng nhật nguyệt
Lung-linh ảnh mẹ thắp tâm hồn

Cao mỵ Nhân ( Trong bài''Từ nơi mẹ nở đoá hạnh trinh")

Nếu cố-gắng đưa tất cả những bài thơ viết về nhớ mẹ của tất cả các thi-sĩ vaò trong bài ''Nhớ mẹ qua thi- ca Việt-nam'' thì chúng ta phải viết một cuốn sách dày khoảng vài trăm trang vẫn không đủ. Vì vậy ta chỉ nêu lên đây môt số bài thơ tượng trưng mà thôi. Bởi thi-sĩ nào khi nghĩ đến mẹ cũng nhớ thương dạt-dào, cũng nghẹn-ngào quay- quắt tuỳ không- gian và thời -gian của hoàn-cảnh từng người.

Tóm lại qua thi-ca Việt-nam, ta thấy hầu hết các thi-nhân khi nhớ mẹ thường dệt nên những vần thơ thật diễm-tuyệt mang đầy sắc thái hạnh-hiếu và tình người.

California, Mùa lễ Mẹ
Dương viết Điền

Add comment


Security code
Refresh

Last Updated ( Monday, 18 April 2011 18:41 )  
Username   Password       Forgot password?  Forgot username?  Register / Create an account